غياث الدين بن همام الدين حسينى ( خواند مير )

134

مآثر الملوك ( به ضميمه خاتمه خلاصة الأخبار وقانون همايونى ) ( فارسى )

دار الحديثى نيز تعمير فرمود . بعد از فوت نور الدين محمود ، ولدش ملك صالح اسماعيل و برادرش قطب الدين مودود بن عماد الدين زنگى و سيف الدين غازى بن قطب الدين مودود و عز الدين مسعود بن قطب الدين مودود به مرتبهء سلطنت و كامرانى رسيدند . نور الدين ارسلان شاه بن عز الدين مسعود بعد از فوت پدر در موصل مالك تخت و افسر گشت . و او به فرط شجاعت و مهابت خلقت موصوف بود و به سفك دماء و اجراى سياست مشغوف ، اما به اشاعهء خيرات ميل تمام داشت . و در ايام دولت خويش در موصل مدرسه‌اى كه در زيب و زينت بهترين مدارس آن بلاد بود برافراشت و به وزارتش مجد الدين ابو السعادات محمد بن محمد الشيبانى الجزرى كه از جملهء اعاظم علما بود و در اكثر علوم تصانيف دارد قيام نمود . و آن وزير بىشبيه و نظير در اواخر حيات به مرض فالج مبتلا شده در زاويه‌اى ساكن گشت و رباطى بنا كرده تمامى املاك خود را بر آن وقف فرمود . بعد از فوت نور الدين ارسلان شاه پسر بزرگش عز الدين مسعود قائم‌مقام شد و حكومت موصل از عز الدين مسعود به بدر الدين لؤلؤ ارمنى كه اتابكش بود انتقال كرد . اما طبقهء دوم از اتابكان كه در آذربيجان حكومت نمودند پنج نفر بودند و اسامى ايشان اين است : اتابك ايلدگز ، محمد بن ايلدگز ، قزل ارسلان بن ايلدگز ، ابو بكر بن محمد ، ازبك بن محمد . و چون از اين طايفه اثرى كه لايق به سياق اين مختصر باشد در كتب متداوله به نظر درنيامد قلم مشكين رقم به ذكر اتابكان سلغرى كه در ممالك فارس فرمانفرما بودند مبادرت نمود . سلغريان يازده نفر بودند و مدت صد و چهل و دو سال به استقلال حكومت نمودند . الاول منهم :